Güncel Piyasa ve Ekonomi Yorumları
Makaleler

Ekim ayında cari açığın finansmanı güçlü

Cari işlemler açığı, Ekim’de bir önceki yılın aynı ayına kıyasla 2 milyar 191 milyon dolar artarak 3 milyar 827 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti. Bunun sonucunda, 12 aylık cari işlemler açığı 41 milyar 904 milyon dolar oldu. Yıllık veri bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 24.5 düzeyinde artmış oldu. Türkiye’nin cari işlemler hesabı, Ekim ayında 3 milyar 827 milyon dolar açık verdi. Ekim ayı verisi piyasada oluşan 4 milyar $’lık beklentinin altında gerçekleşmiş oldu.

Söz konusu gelişmede, ödemeler dengesi tablosundaki dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre 2 milyar 796 milyon dolar artışla 5 milyar 599 milyon dolara ve birincil gelir dengesi açığının 293 milyon dolar artışla 1 milyar 73 milyon dolara yükselmesi etkili oldu.

Ana fotoğrafta net hata noksandan ciddi giriş olması dikkat çekti. Bununla birlikte bankalar ve diğer sektörlerin yurt dışından sağladığı kredilerde artış var.

Ekim ayı doğrudan yatırımlar arttı… Cari açığın finansmanı kısmındaki tabloda portföy yatırımları geçen aya kıyasla önemli bir gerileme kaydetmiş. Ekim ayında portföy girişleri 1.621 milyon $ olurken bu rakam önceki ay 3.442milyon $ idi. Bununla birlikte doğrudan yatırımlar geçen aya kıyasla %9 artış göstermiş. Bu tablo biraz gerilerden gelmesine karşın cari açığın finansmanına ilişkin olarak geçen aya kıyasla daha iç açıcı görünüyor. Ocak – Ekim döneminde ise doğrudan yatırımlardaki zayıf karne devam ediyor. 2017 yılının on ayında 6.279 Milyar $ doğrudan yatırım girişi olmasına karşın bu rakam 2016 yılının aynı döneminde 7.496 Milyar $ idi. Yılın on ayından portföy yatırımlarındaki finansman daha ön plana çıkıyor. Buna göre 2017 yılı Ocak – Ekim aylarında 25.281 Milyar $ giriş olmasına karşın 2016 yılı aynı dönemler arasında 10.959 Milyar $ olarak gerçekleşmişti.

Bankaların yurt dışı kredi kullanımları arttı… Diğer yatırımlarda ekim ayında 2.780 milyon $ net giriş olmuş. Bu rakam mart ayından bu yana izlediğimiz en yüksek rakam olarak kayıtlara geçti. Detaylarda,  yurtiçi bankaların yurtdışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 937milyon ABD doları net artış ön plana çıkarken, yurtdışı bankaların yurtiçindeki mevduatları ise 395 milyon ABD doları net azalış kaydetmiş. Yurt dışından sağlanan kredilerde kullanım oranı ciddi bir şekilde artış gösterdi. Bankalar ve diğer sektörler sırasıyla 2.380 ve 1.597 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirdi.

Altın ithalatı son dört yılın en yüksek seviyesinde… Altın ithalatı rekor seviyelerde olmaya devam etmesi dış ticaret açığını ve buna bağlı olarak cari açığı yukarı iten bir etki doğuruyor. Altın ticareti hariç tutulduğunda cari işlemlerde önemli bir gerileme oluşuyor. Bu yılın ilk on ayındaki 35.2 Milyar $ cari açıktan 7.8 Milyar $’lık altın ticaretini düştüğümüzde cari açık 27.4 Milyar $’a gerilemekte. 2017 yılının dokuz ayında 31.1 milyar $ cari açıktan 7.4 milyar $’lık altını düştüğümüzde cari açık 23.7 milyar $ idi. Sonuç olarak altın hariç hesapladığında ilk on aylık cari açık artış hızı $33.6’dan 15.6’ya düşmekte.

Turizm gelirlerinde yavaşlama…  Turizm gelirlerinde son iki aydır belirgin bir yavaşlama var. Turizmin canlı kaldığı aylardan uzaklaşıyor olmamızdan kaynaklı olarak gelirlerdeki azalmayı izliyoruz. Eylül ayında turizm gelirleri yıllık bazda 15.899 milyon $ olduğu görülüyor. Ancak geçen yılın ilk on ayına kıyasla Turizm gelirleri daha fazla oldu. Aylık bazda baktığımızda ise geçen aya kıyasla gelirlerde azalma var. Geçen ay 3.147 milyon $ olan turizm gelirleri ekim ayında 2.575 milyon $’a geriledi. Mevsimsellik etkisiyle birlikte turizmin katsında azalma gerçekleşmiş. Veride de turizmin azalan etkisi hissediliyor.

Bu veriyle birlikte cari açık tablosu ekonominin temel kırılganlıklarından biri olmaya devam edeceğini kanıtlamış oldu. Cari açığın finansmanı konusunda portföy yatırımları yine ön plana çıkmış durumda. 3.827 milyon $ olan cari açığın, 614 milyon $’ı doğrudan yatırımlardan, 1.621 milyon $’ı portföy yatırımlarından giriş ile finanse edilirken, Diğer yatırımlardan 2.780 milyon $ giriş olmuş. Buna 3.796 milyon $ net hata noksan kaleminden gelen gelirde eklendiğinde 4.983 milyon $ fazla ortaya çıkmış, bu miktarı da TCMB rezervlerine eklemişiz.